⏰ 8 minut czasu czytania
Strona główna » Blog »
Rosnące koszty energii, zmiany klimatyczne oraz coraz większe wymogi w zakresie efektywności energetycznej sprawiają, że temat termomodernizacji budynków staje się jednym z kluczowych wyzwań dla właścicieli domów jednorodzinnych, wspólnot mieszkaniowych, samorządów oraz przedsiębiorców. Jednak pomimo oczywistych korzyści wynikających z poprawy izolacji, wymiany źródła ciepła czy modernizacji systemów wentylacji, wiele osób nadal waha się przed podjęciem takiej inwestycji. Powód? Koszty.
Na szczęście w Polsce funkcjonuje obecnie szereg programów dofinansowujących termomodernizację, które mogą znacząco obniżyć próg wejścia i przyspieszyć zwrot z inwestycji. W tym artykule przyjrzymy się, dlaczego warto skorzystać z dotacji, jakie programy są dostępne, jakie warunki trzeba spełnić, oraz jak skutecznie zaplanować całą modernizację energetyczną z pomocą publicznych środków.
Dlaczego termomodernizacja z dotacją się opłaca?
Termomodernizacja to nie tylko wymiana okien czy ocieplenie ścian. To złożony proces poprawy efektywności energetycznej budynku, który może obejmować także modernizację instalacji grzewczej, wymianę źródła ciepła, montaż wentylacji mechanicznej z rekuperacją czy instalację odnawialnych źródeł energii, takich jak panele fotowoltaiczne lub pompy ciepła.
Każdy z tych elementów wiąże się z nakładami finansowymi, ale także z realnymi oszczędnościami, które pojawiają się już w pierwszym sezonie grzewczym po zakończeniu prac. Dofinansowanie z programów rządowych, samorządowych lub unijnych pozwala ograniczyć te koszty nawet o kilkadziesiąt procent, dzięki czemu inwestycja staje się nie tylko ekologiczna, ale również ekonomicznie opłacalna. Co więcej, dobrze przeprowadzona termomodernizacja zwiększa wartość nieruchomości i poprawia komfort życia mieszkańców.
„Czyste Powietrze” – sztandarowy program dla właścicieli domów jednorodzinnych
Jednym z najważniejszych i najbardziej znanych programów wspierających termomodernizację w Polsce jest program „Czyste Powietrze”, realizowany przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Program został uruchomiony w 2018 roku i od tego czasu przeszedł kilka istotnych reform, które znacznie uprościły procedury i zwiększyły poziom wsparcia.
„Czyste Powietrze” adresowane jest przede wszystkim do właścicieli i współwłaścicieli domów jednorodzinnych oraz wydzielonych lokali mieszkalnych z własnym systemem grzewczym. Program przewiduje trzy poziomy dofinansowania; podstawowy, podwyższony i najwyższy, w zależności od dochodu na członka gospodarstwa domowego.
Dzięki temu możliwe jest uzyskanie nawet do 135 000 zł dotacji na kompleksową modernizację energetyczną, w tym na wymianę starego kotła, ocieplenie przegród zewnętrznych, wymianę okien i drzwi, modernizację instalacji centralnego ogrzewania oraz montaż instalacji fotowoltaicznej. Wnioski można składać online lub bezpośrednio w gminnych punktach konsultacyjnych.
Ulga termomodernizacyjna – wsparcie podatkowe dla inwestorów prywatnych
Oprócz bezzwrotnych dotacji, warto również pamiętać o uldze termomodernizacyjnej, która funkcjonuje niezależnie od programu „Czyste Powietrze”. Ulga ta pozwala na odliczenie od podstawy opodatkowania kosztów poniesionych na termomodernizację budynku jednorodzinnego, maksymalnie do 53 000 zł na podatnika.
To bardzo ważne narzędzie dla osób, które nie kwalifikują się do programu „Czyste Powietrze” lub chcą go uzupełnić o dodatkowe działania inwestycyjne. Ulga obejmuje m.in. koszty materiałów budowlanych, urządzeń oraz usług niezbędnych do realizacji przedsięwzięcia termomodernizacyjnego pod warunkiem, że zostało ono zakończone w ciągu trzech lat.
Programy regionalne i samorządowe – lokalne możliwości wsparcia
Wiele województw, powiatów i gmin prowadzi własne programy wspierające modernizację energetyczną budynków mieszkalnych, zwłaszcza w miejscowościach szczególnie narażonych na zanieczyszczenie powietrza. Mogą one przyjmować formę dotacji, dopłat do kredytów, bonifikat podatkowych czy nawet bezpośredniego wsparcia rzeczowego (np. darmowy audyt energetyczny lub projekt instalacji).
Przykładem może być program „Stop Smog”, który jest realizowany we współpracy z gminami i dedykowany najuboższym gospodarstwom domowym. W niektórych miastach jak Kraków, Wrocław, Katowice czy Warszawa, funkcjonują również specjalne programy wsparcia dla mieszkańców kamienic czy budynków wielorodzinnych.
Aby dowiedzieć się, z jakich form wsparcia można skorzystać w swojej okolicy, warto odwiedzić stronę internetową gminy, skontaktować się z lokalnym punktem konsultacyjnym programu „Czyste Powietrze” lub zapytać w urzędzie miasta.
Dofinansowanie dla wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni
W przypadku budynków wielorodzinnych największym źródłem wsparcia są programy takie jak „Premia Termomodernizacyjna i Remontowa” realizowane przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Wspólnoty mieszkaniowe mogą uzyskać dotację pokrywającą nawet do 37% kosztów kwalifikowanych projektu, w tym na wykonanie audytu energetycznego, modernizację instalacji grzewczych, wymianę okien i ocieplenie przegród zewnętrznych.
Warunkiem uzyskania premii jest pozytywna ocena audytu oraz zaciągnięcie kredytu termomodernizacyjnego w banku współpracującym z BGK. Procedura może wydawać się skomplikowana, ale w praktyce coraz więcej wspólnot korzysta z pomocy wyspecjalizowanych firm doradczych i projektowych, które pomagają przejść przez cały proces, od koncepcji po rozliczenie dotacji.
Kredyty ekologiczne z dofinansowaniem – nowe możliwości dzięki Funduszowi Modernizacyjnemu
W 2023 roku wystartował również nowy mechanizm wsparcia dla przedsiębiorców – Kredyt Ekologiczny, finansowany z Funduszu Modernizacyjnego i wdrażany przez BGK oraz banki komercyjne. Choć program ten skierowany jest głównie do firm, jego wpływ na rynek termomodernizacji budynków użytkowych i komercyjnych może być znaczący.
Przedsiębiorcy mogą liczyć na częściową spłatę kapitału kredytu (do 80%) w przypadku realizacji inwestycji zwiększających efektywność energetyczną, takich jak modernizacja systemu ogrzewania, automatyka budynkowa czy odnawialne źródła energii. Jest to szczególnie atrakcyjna opcja dla firm posiadających własne biurowce, hale produkcyjne, magazyny lub sklepy.
Edukacja energetyczna – klucz do świadomej i efektywnej termomodernizacji
Choć dostępność programów dotacyjnych do termomodernizacji dynamicznie się zwiększa, a samo zainteresowanie społeczeństwa efektywnością energetyczną rośnie, nie sposób nie zauważyć, że brak wiedzy i dostępu do rzetelnych informacji wciąż pozostaje jedną z największych barier dla realizacji ambitnych celów klimatycznych i energetycznych. To właśnie na tym tle rola edukacji energetycznej, zarówno formalnej, jak i nieformalnej, staje się nie do przecenienia.
Dlaczego edukacja jest niezbędna?
Dla wielu osób termomodernizacja to wciąż pojęcie abstrakcyjne, sprowadzające się jedynie do „ocieplenia domu” czy „wymiany okien”. Tymczasem prawidłowo przeprowadzony proces modernizacji energetycznej to złożone przedsięwzięcie wymagające zrozumienia technologii, zasad działania instalacji grzewczych, wentylacyjnych czy fotowoltaicznych, ale również znajomości możliwości finansowania inwestycji.
Edukacja pełni tu funkcję strategiczną, pozwala uniknąć kosztownych błędów, wybrać optymalne rozwiązania, a przede wszystkim podjąć świadomą decyzję inwestycyjną. Co więcej, osoby lepiej poinformowane znacznie częściej sięgają po dostępne środki pomocowe, efektywniej wykorzystując potencjał dotacji oraz ulg podatkowych.
Gdzie szukać wiedzy i wsparcia?
W ostatnich latach w Polsce powstało wiele inicjatyw mających na celu poprawę świadomości energetycznej społeczeństwa. Część z nich prowadzona jest przez instytucje publiczne, inne przez organizacje pozarządowe, uczelnie techniczne, lokalne samorządy czy prywatne firmy doradcze. Najważniejsze źródła edukacji to:
- Punkty konsultacyjne programu „Czyste Powietrze”, działające przy urzędach gmin. Można tam uzyskać darmowe wsparcie przy doborze technologii, wypełnianiu wniosków i planowaniu inwestycji.
- Strony internetowe NFOŚiGW, WFOŚiGW oraz ministerstw, gdzie publikowane są aktualne informacje o programach wsparcia, poradniki, infografiki i odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania.
- Kampanie społeczne, takie jak „Dom z klimatem” czy „Polska bez smogu”, które poprzez filmy, webinary i broszury informacyjne edukują w przystępny sposób.
- Szkolenia branżowe i kursy zawodowe – adresowane zarówno do inwestorów, jak i wykonawców. Przykładowo: instalatorzy pomp ciepła czy audytorzy energetyczni mają dostęp do szerokiej oferty kursów certyfikacyjnych.
- Uczelnie i technika, które coraz częściej wprowadzają do programów nauczania przedmioty związane z efektywnością energetyczną, odnawialnymi źródłami energii czy zrównoważonym budownictwem.
Edukacja jako element polityki klimatycznej i społecznej
Z punktu widzenia polityki państwa, edukacja energetyczna nie jest już tylko dodatkiem, ale koniecznym narzędziem transformacji energetycznej i społecznej. W ramach strategii takich jak Krajowy Plan na rzecz Energii i Klimatu (KPEiK) czy Europejski Zielony Ład, edukacja obywateli w zakresie efektywności energetycznej i dostępnych form wsparcia jest wskazywana jako jeden z priorytetów.
Co ważne, edukacja w tym obszarze nie powinna ograniczać się wyłącznie do technicznych aspektów termomodernizacji. Równie istotne są kwestie społeczne i psychologiczne: jak przekonać mieszkańców wspólnoty do wspólnej inwestycji? Jak radzić sobie z obawami seniorów wobec zmian? Jakie prawa przysługują właścicielom mieszkań podczas realizacji projektów z dofinansowaniem?
Kształtowanie postaw już od najmłodszych lat
Współczesne podejście do edukacji energetycznej zakłada również angażowanie dzieci i młodzieży. Coraz więcej szkół bierze udział w projektach edukacyjnych poświęconych energii odnawialnej, oszczędzaniu prądu czy świadomemu korzystaniu z zasobów naturalnych.
Projekty takie jak „Szkoła z klimatem”, „Lekcja o energii” czy „Ekopracownia pod chmurką” pokazują, że kształtowanie odpowiedzialnych postaw ekologicznych może i powinno zaczynać się już w szkole podstawowej. W przyszłości dzieci te będą dorosłymi inwestorami i decydentami i to od ich świadomości zależy, w jakich domach będą mieszkać, jakie technologie wybiorą i jak zareagują na wyzwania kryzysu energetycznego.
Edukacja – inwestycja, która zwraca się najszybciej
Termomodernizacja, wsparta dobrze zaprojektowanym i przystępnym systemem edukacji, ma szansę stać się nie tylko środkiem do walki ze smogiem czy wysokimi rachunkami za energię, ale także narzędziem budowania nowej kultury energetycznej. Społeczeństwo świadome i dobrze poinformowane to społeczeństwo gotowe na transformację, bardziej odporne na manipulację informacyjną i gotowe do podejmowania odpowiedzialnych decyzji finansowych i ekologicznych.
Właśnie dlatego inwestycja w wiedzę i edukację, tak samo jak inwestycja w ocieplenie domu przynosi długoterminowe korzyści i staje się fundamentem zrównoważonego rozwoju na poziomie lokalnym i globalnym.
Edukacja i doradztwo – nieocenione wsparcie na etapie planowania
Skorzystanie z dotacji to nie tylko kwestia złożenia wniosku często wymaga wcześniejszego wykonania audytu energetycznego, przygotowania dokumentacji technicznej i zaplanowania całej modernizacji krok po kroku. Dlatego coraz większą rolę odgrywa edukacja energetyczna i dostęp do profesjonalnego doradztwa.
W wielu gminach działają punkty konsultacyjne programu „Czyste Powietrze”, gdzie można otrzymać darmowe wsparcie przy wypełnianiu wniosków i doborze rozwiązań. Na rynku działa także wiele firm oferujących kompleksową obsługę termomodernizacji od audytu, przez projekt, po nadzór i rozliczenie dotacji. Warto z tego korzystać, aby uniknąć błędów, które mogłyby skutkować utratą części środków lub niezakwalifikowaniem inwestycji do programu.
Podsumowanie – jakie programy są najlepsze i co warto zapamiętać?
Decydując się na termomodernizację z dotacją, warto dokładnie przeanalizować dostępne opcje i wybrać te, które najlepiej odpowiadają naszej sytuacji finansowej, technicznej i lokalizacyjnej. Dla właścicieli domów jednorodzinnych najczęściej wybieranymi rozwiązaniami są program „Czyste Powietrze” oraz ulga termomodernizacyjna. Wspólnoty mieszkaniowe i spółdzielnie powinny rozważyć premię termomodernizacyjną z BGK. Przedsiębiorcy z kolei mogą sięgnąć po Kredyt Ekologiczny lub inne formy wsparcia inwestycji OZE.
Niezależnie od źródła finansowania, kluczowym elementem każdej udanej termomodernizacji jest dobre przygotowanie, rzetelny projekt i współpraca z doświadczonymi specjalistami. Termomodernizacja to nie koszt, lecz inwestycja w przyszłość, w niższe rachunki, lepszy klimat i większy komfort życia.
Oprac: greenspark.com.pl | Foto: pixabay.com
Artykuł stanowi utwór w rozumieniu Ustawy 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. 1994 nr 24 poz. 83 z późn. zm.). Wszelkie prawa autorskie przysługują greenspark.com.pl. Dalsze rozpowszechnianie utworu możliwe tylko za pisemną zgodą właściciela witryny.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś nasz artykuł do końca.
Chcesz wymienić się doświadczeniem, podzielić ciekawym newsem, zaproponować temat lub współpracę?
Skontaktuj się z nami, korzystając z poniższego
Formularza Kontaktowego